Dames en heren, jongens en meisjes,
Wat fijn dat u allemaal ook dit jaar weer gekomen bent om gezamenlijk stil te staan bij de Dodenherdenking. Sommigen van u kwamen al heel vaak, voor anderen is het misschien de eerste keer. Het is niet zomaar een traditie dat we hier elk jaar samenkomen. We staan stil bij allen, burgers en militairen, die waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Sommigen van u hebben de oorlog en de verschrikkingen van nabij meegemaakt of verloren dierbaren door oorlogsgeweld. Velen van ons kennen de oorlog alleen uit de verhalen.
Niet zomaar een traditie, niet zomaar verhalen, tegen 8 uur op 4 mei. Het is ongelooflijk belangrijk dat juist de verhalen blijven leven. Leven, zodat ook onze jonge mensen er weet van hebben. Oorlog is niet alleen iets dat in de geschiedenisboeken staat. Oorlog is verschrikkelijk, oorlog is mensonterend. Oorlogen betekenen slachtoffers, doden, vaak onschuldigen. Vrijheid is dan ver weg. Grote offers zijn gebracht opdat wij weer in vrijheid kunnen leven. De dichtregels van Leo Vroman herinneren ons hieraan:
Kom vanavond met verhalen
Hoe de oorlog is verdwenen,
En herhaal ze honderd malen:
Alle malen zal ik wenen.
Nog steeds leeft niet iedereen in de wereld in vrijheid. Door dichtbij, klein, te beginnen probeert ook ons Nationaal Comitee 4 en 5 mei oorlog en onvrijheid elders in de wereld invoelbaar en bespreekbaar te maken.
En we hebben wat te bespreken. Syrië, Irak, christenvervolging, jodenvervolging. Het zijn slechts enkele voorbeelden waar vrijheid ver te zoeken is. Onze betrokkenheid moet juist nu naar de onschuldige burgers uitgaan.
Voor velen onder ons is vrijheid echter vanzelfsprekend, maar vrij zijn doe je niet alleen, dat doe je samen. Samen maak je afspraken. We weten allemaal dat de vrijheid van de één, de vrijheid van de ander beperkt. Daarmee zijn vrijheid en respect aan elkaar verbonden.
Respect. Respect toon je voor de ander. Respect is een houding die je elkaar voorleeft. Wij hebben hier in Nederland respect voor elkaar, mogen in vrijheid onze godsdienst belijden en spreker elkaar aan, zoeken de dialoog. Laten we – ook in het klein – met elkaar in gesprek blijven. Laten we ons samen af blijven vragen: wat kunnen wij, nee, wat kan ik doen om onze vrijheid te waarborgen? We zijn allemaal soldaat van de vrijheid.
Dankbaar staan wij morgen stil bij de dag dat ons land werd bevrijd na vijf lange, bange jaren van oorlog en onderdrukking. Vandaag, nu, herdenken wij de slachtoffers. Met u prijs ik mij gelukkig dat we in een vrij land leven en in alle vrijheid ons Wilhelmus mogen zingen!